Nhân Ngày Quốc tế lượng tử (World Quantum Day) 14/04/2026 vừa qua tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) phối hợp với Viện Công nghệ Lượng tử - ĐHQG Hà Nội, Mạng lưới Công nghệ lượng tử Việt Nam (VNQuantum) và Viện Thiên văn và Viễn thông lượng tử không gian (IAS) đã tổ chức thành công Chuỗi bài giảng đại chúng về Giải thưởng ACM Turing 2025 về các đóng góp nền tảng cho Khoa học Thông tin Lượng tử. Sự kiện có sự tham dự của PGS.TS. Nguyễn Hồng Quang (Tổng Thư ký Hội Vật lý Việt Nam); TS. Lê Văn Hải (Phó Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật mật mã); TS. Võ Tuấn (Giám đốc Phòng Lượng tử, Công ty FPT); PGS.TS. Lê Minh Hà (Giám đốc điều hành VIASM); TS. Trịnh Thúy Giang (Phó Giám đốc VIASM); cùng hơn 120 nhà khoa học, chuyên gia, nghiên cứu sinh và sinh viên quan tâm đến lĩnh vực công nghệ lượng tử, khoa học thông tin, khoa học máy tính tham dự trực tiếp và trực tuyến, trong đó có nhiều nhà khoa học và chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực vật lý và công nghệ lượng tử tại Việt Nam.

Chuỗi bài giảng đại chúng này nhằm tôn vinh Giải Turing Award 2025 được trao cho Charles Bennett và Gilles Brassard nhờ giao thức BB84 đã đặt nền tảng đột phá cho mật mã lượng tử. Lần thứ hai kỷ niệm Ngày Quốc tế Lượng tử tại VIASM, chuỗi bài giảng đã giới thiệu đến người tham dự những nền tảng quan trọng của Khoa học Thông tin Lượng tử, mang đến góc nhìn tổng quan nhưng dễ tiếp cận về sự phát triển của lĩnh vực lượng tử từ các ý tưởng nền tảng đến những ứng dụng thực tiễn trong bảo mật thông tin và truyền thông. Đây cũng là dịp để cộng đồng quan tâm đến công nghệ lượng tử trong nước gặp gỡ, trao đổi và cập nhật các xu hướng nghiên cứu - ứng dụng mới nhất.

TS. Trịnh Thị Thúy Giang, Phó Giám đốc VIASM phát biểu khai mạc sự kiện.

Bài giảng đầu tiên của PGS. TS. Đinh Văn Trung, Viện trưởng Viện Vật lý, Viện Hàn lâm KHCN Việt Nam về chủ đề “Phân phối khóa lượng tử và truyền thông tin lượng tử bảo mật”. Trong bài giảng, PGS. TS Đinh Văn Trung đã hệ thống hóa những nền tảng của truyền thông thông tin lượng tử và giao thức phân phối khóa lượng tử (QKD). Bên cạnh việc làm rõ các khái niệm then chốt như photon đơn và rối lượng tử, PGS còn đi sâu phân tích cơ chế tự phát hiện nghe lén dựa trên các quy luật vật lý. Qua đó, bài giảng khẳng định vai trò mang tính cách mạng của vật lý lượng tử trong việc thiết lập hệ thống an ninh thông tin tuyệt đối trong kỷ nguyên số. 

 PGS. TS. Đinh Văn Trung, Viện trưởng Viện Vật lý, Viện Hàn lâm KHCN Việt Nam giảng bài tại sự kiện 

Bài giảng thứ hai đến từ TS. Vũ Quang Minh, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông với chủ đề “Mô phỏng và thực nghiệm giao thức phân phối khóa lượng tử BB84 trên hệ thiết bị quang học của Thorlabs”. Bài giảng của TS. Minh đã mang đến góc nhìn ứng dụng thông qua việc trình bày về mô phỏng và thực nghiệm giao thức BB84 trên các hệ thiết bị quang học. Bằng cách kết nối chặt chẽ giữa lý thuyết và thực nghiệm, TS. Minh giúp người tham dự giúp người tham dự hiểu rõ hơn về nguyên lý hoạt động, cách thức xây dựng, vận hành của các hệ thống QKD, cũng như những thách thức trong quá trình triển khai hệ thống thực. Đây được xem là bước đệm quan trọng trong việc đưa các công nghệ truyền thông lượng tử từ mô hình lý thuyết đến ứng dụng thực tiễn trong đời sống.

TS. Vũ Quang Minh, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông trình bày tại sự kiện

Đặc biệt, trong khuôn khổ sự kiện, người tham dự còn có cơ hội trải nghiệm trực hệ thống phân phối khóa lượng tử Quantum Key Distribution (QKD) với giao thức BB84 trên thiết bị thực nghiệm chuyên dụng - một bước tiến quan trọng trong việc ứng dụng công nghệ lượng tử vào bảo mật thông tin. Không chỉ tiếp cận lý thuyết, người tham gia còn được trực tiếp quan sát và trải nghiệm sự vận hành của các photon lượng tử – từ những nguyên lý nền tảng đến các ứng dụng bảo mật thực tế. Đây là cơ hội quý giá để hiện thực hóa kiến thức học thuật, từ đó truyền cảm hứng nghiên cứu và khẳng định vai trò then chốt của công nghệ lượng tử trong tương lai an ninh mạng. 

Màn trình diễn và trải nghiệm trực tiếp hệ thống Quantum Key Distribution (QKD Thorlabs) bằng các công nghệ hiện đại thu hút thu hút sự quan tâm đặc biệt của đông đảo người tham dự. 

Một số hình ảnh khác tại sự kiện: